Ενώ ο κόσμος του θεάτρου είναι πλούσιος σε παραδόσεις και σύμβολα, λίγες δεισιδαιμονίες είναι τόσο επίμονες όσο αυτή που περιβάλλει το πράσινο χρώμα. Γιατί το πράσινο, συνώνυμο με τη φύση και την ανανέωση, να φέρνει κακή τύχη στη σκηνή; Για να το κατανοήσουμε αυτό, πρέπει να εμβαθύνουμε στην ιστορία, να διερευνήσουμε τις δημοφιλείς πεποιθήσεις και να αποκρυπτογραφήσουμε την επιρροή αυτού του χρώματος στον κόσμο του θεάτρου.

Πράσινο, άτυχο στο θέατρο: μια προέλευση με χροιά τοξικότητας

Καταρχάς, η αποστροφή για το πράσινο στο θέατρο δεν είναι απλώς θέμα αισθητικής ιδιοτροπίας. Έχει τις ρίζες της σε πολύ πραγματικά γεγονότα. Τον 17ο και 18ο αιώνα, τα σκηνικά κοστούμια συχνά κατασκευάζονταν με βαφές με βάση το αρσενικό χαλκό , μια χρωστική ουσία που έδινε στο ύφασμα μια όμορφη σμαραγδένια απόχρωση, αλλά η οποία ήταν εξαιρετικά τοξική. Οι ηθοποιοί που φορούσαν αυτά τα ενδύματα, κάτω από καυτούς προβολείς ή σε κακώς αεριζόμενες σκηνές, διατρέχουν τον κίνδυνο πονοκεφάλων, εγκαυμάτων στο δέρμα ή ακόμα και δηλητηρίασης.

Λέγεται ότι ορισμένοι καλλιτέχνες αρνούνταν να φορούν πράσινο κοντά στο δέρμα τους, φοβούμενοι ερεθισμό του δέρματος ή σοβαρή ασθένεια..

Αυτός ο πολύ πραγματικός κίνδυνος τροφοδότησε σταδιακά μια δυσπιστία απέναντι στο πράσινο χρώμα, το οποίο θεωρούνταν δυσοίωνο ή καταραμένο. Με την πάροδο του χρόνου, η χημική αιτία εξασθένησε, αλλά η ανησυχία παρέμεινε, μεταμορφωμένη σε δεισιδαιμονία. Έτσι, το πράσινο έγινε συνώνυμο της κακής τύχης.

Ο Μολιέρος και η τραγωδία του ανεκδότου

Μια άλλη εμβληματική ιστορία τροφοδοτεί αυτή την πεποίθηση. Αφορά τον Μολιέρο, μια σημαντική προσωπικότητα του γαλλικού θεάτρου, ο οποίος υποτίθεται ότι πέθανε ντυμένος στα πράσινα μετά από μια παράσταση του «Ο Κατά Φανταστικό Ασθενής» το 1673. Ενώ οι ιστορικοί συμφωνούν ότι φορούσε κοστούμι αυτού του χρώματος για την τελευταία του εμφάνιση στη σκηνή, η ιδέα ότι ο θάνατός του συνδεόταν άμεσα με την ενδυμασία του είναι καθαρός θρύλος . Ωστόσο, αυτή η τραγική σύμπτωση ήταν αρκετή για να διαιωνίσει το ταμπού, και γι' αυτό λέγεται ότι το πράσινο φέρνει κακή τύχη στο θέατρο...

Έτσι, από τον 17ο αιώνα και μετά, ο φόβος για το πράσινο ριζώνει, η ίδια η ιδέα του «μοιραίου πράσινου» κερδίζει έδαφος.

Ακόμα και σήμερα, ορισμένοι ηθοποιοί σε περιοδεία αρνούνται να καθίσουν σε μια πράσινη καρέκλα στα καμαρίνια, σαν να φοβούνται τη δελεαστική μοίρα. Δεν είναι επίσης ασυνήθιστο ένα ανεπιθύμητο πράσινο σκηνικό να αφαιρείται διακριτικά πριν σηκωθεί η αυλαία.

Επειδή οι καλλιτέχνες είναι ιδιαίτερα ευαίσθητοι στις πινακίδες, αυτή η ιστορία έχει διασωθεί ανά τους αιώνες ως μια σιωπηλή προειδοποίηση. Ο παράλογος φόβος για το πράσινο έχει μεταδοθεί από γενιά σε γενιά, σε σημείο που να έχει ενσωματωθεί στα έθιμα και τις πρακτικές πολλών θεατρικών θιάσων.

Ένα μοναδικό χρώμα στο συμβολικό φάσμα

Σε πολλούς πολιτισμούς, το πράσινο θυμίζει τη φύση, την ισορροπία και την ελπίδα. Αλλά στο θέατρο, έχει γίνει ένα αντισύμβολο. Σε αντίθεση με το κόκκινο, που συνδέεται με το πάθος, ή το μαύρο, που μεταφέρει δράμα, το πράσινο αγωνίζεται να βρει τη θέση του στη σκηνή.

Το μόνο που θα χρειαζόταν ήταν ένας ηθοποιός ντυμένος στα πράσινα να εξαφανιστεί στις σκιές για να μετατραπούν οι σκιές σε κατάρα.

Αυτή η αντίληψη ενισχύεται από πρακτικές σκέψεις: υπό ορισμένες συνθήκες φωτισμού, ιδιαίτερα με παλαιότερα φώτα πυρακτώσεως, τα πράσινα κοστούμια μπορεί να φαίνονται θαμπά ή δυσδιάκριτα , εμποδίζοντας την ορατότητα των ηθοποιών. Παρόλο που οι τρέχουσες τεχνολογίες έχουν σε μεγάλο βαθμό λύσει αυτό το πρόβλημα, οι παλιές συνήθειες δύσκολα ξεχνιούνται.

Δεισιδαιμονία σήμερα: μεταξύ σεβασμού και πρόκλησης

Σε ορισμένες δραματικές σχολές, εξακολουθεί να είναι σύνηθες να επικαλούνται την «κατάρα του πράσινου» για να δοκιμάσουν την ευαισθησία των μαθητών. Είναι ένας παιχνιδιάρικος τρόπος να μεταδοθεί η θεατρική λαογραφία, ενώ παράλληλα τονίζεται η σημασία της ιστορίας και του συμβολισμού στην υποκριτική.

Τελικά, γιατί το πράσινο θεωρείται άτυχο στο θέατρο ; Ουσιαστικά, δεν φέρνει πραγματικά κακή τύχη, αλλά στη συλλογική φαντασία, ενσαρκώνει μια κληρονομιά ρίσκου, έντονων συναισθημάτων και αξιομνημόνευτων ανεκδότων. Μας υπενθυμίζει ότι η σκηνή είναι ένας χώρος μετάδοσης, όπου παίζουμε τόσο με τις λέξεις όσο και με τα αόρατα σημάδια.

Η άρνηση ή η υιοθέτηση του πράσινου γίνεται τότε μια επιλογή, μεταξύ σεβαστής παράδοσης και πνεύματος ανυπακοής.